Veri merkezi saldırıları Rusya'nın yapay zeka hedeflerini vurdu

Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik saldırıları bu ay Yandex'e ait üç veri merkezini, Sberbank'ın bir veri merkezini ve VKontakte'nin kullandığı bir tesisi hedef aldı. Saldırılar Rusya genelinde bulut hizmetlerinden çevrim içi alışverişe kadar birçok hizmette kesintiye yol açtı. Uzmanlara göre hasar yalnızca günlük dijital hizmetlerle sınırlı değil; Rusya'nın yapay zeka alanında ABD ve Çin'e rakip olma hedefini de zorlaştırıyor.

Saldırıların ardından Yandex'in sanal asistanı Alisa ve çok modlu yapay zeka sohbet botlarında sorunlar yaşandığı bildirildi. Şirket, izleyen günlerde başka veri merkezlerini devreye alarak temel bulut hizmetlerinin büyük bölümünü yeniden çalışır hale getirdi. Ancak bu, zarar gören donanımların ve uzun vadeli işlem kapasitesinin tamamen eski haline döndüğü anlamına gelmiyor. Uydu görüntüleri tesislerde ciddi hasara işaret ediyor; çıkan yangınların ise yüksek performanslı çiplere ve hassas elektronik ekipmanlara ağır tahribat vermiş olabileceği düşünülüyor.

Onarım yıllar sürebilir

Veri merkezleri sunuculardan soğutma altyapısına kadar birçok kritik bileşenden oluşuyor. Özellikle yapay zeka modellerini eğiten sistemler, pahalı donanımlara ve yüksek enerji tüketimine ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle yalnızca hasarlı sunucuları değiştirmek yeterli olmuyor; merkezleri yeniden tam kapasiteye kavuşturmak aylar hatta yıllar alabiliyor.

Rusya'nın dijital egemenlik politikası ise süreci daha da zorlaştırıyor. Ukrayna, vurulan bir tesisi başka bir Avrupa ülkesindeki veri merkeziyle ikame edebilirken Rusya, dış ülkelere güvenmediği için tamamen kendi altyapısına bel bağlıyor. ABD'nin uyguladığı yaptırımlar ve çip tedariğindeki küresel darboğaz da hasarlı merkezlerin onarımını veya yenilenmesini geciktiriyor.

Ayrıca tesislerin güvenliği güvence altına alınmadan yeni donanımların kurulması kendi başına bir sorun olarak görülüyor. Ukrayna dronları veri merkezlerini tehdit ettiği sürece Rusya'nın bu altyapıyı optimum düzeyde kullanması mümkün görünmüyor. Bu tablo, Rusya'nın yapay zeka hedeflerine ulaşmasının önündeki engelleri belirgin biçimde artırıyor.