İnternetsiz mesajlaşma uygulaması Bitchat, Fransa'da App Store'un zirvesine yerleşti

Fransa'da son günlerde art arda yaşanan toplumsal olaylar ve altyapı sorunları, internet bağlantısına ihtiyaç duymayan bir mesajlaşma uygulamasını beklenmedik bir popülerliğe taşıdı. Twitter'ın kurucu ortağı Jack Dorsey'nin geliştirdiği Bitchat, 24 Ekim itibarıyla Fransa App Store'unda sosyal ağ kategorisinin en çok indirilen uygulaması oldu. Uygulama ayrıca tüm kategorileri kapsayan ücretsiz uygulamalar listesinde ilk 10'a girdi.

17 Ekim'de hayat pahalılığına karşı düzenlenen ve yüz binlerce kişinin katıldığı ülke çapındaki gösteriler, olaylar sırasında yaşanan yağma ve 1.800'den fazla kişinin gözaltına alınması, uygulamaya yönelik ilginin ilk kıvılcımını oluşturdu. Eski Başbakan Gabriel Attal'ın protesto bölgelerinde sosyal medya platformlarına geçici erişim engeli getirilmesini önermesi, kullanıcıları merkeziyetsiz alternatiflere itti. Üçüncü gelişme ise 21 Ekim'de yaşandı: Orange ve Sosh kullanıcıları yaklaşık 10 saat süren bir mobil şebeke kesintisiyle karşılaştı.

Teknik yapı ve çalışma mantığı

Bitchat'in en belirgin özelliği internet erişimi ya da telefon numarası gerektirmemesi. Uygulama, yakındaki cihazları Bluetooth üzerinden birbirine bağlayan bir mesh ağı kuruyor. Bu yapıda her cihaz yalnızca mesaj göndermekle kalmıyor, aynı zamanda diğer kullanıcıların mesajlarını aktaran bir röle işlevi görüyor. Çok atlamalı bu iletişim sayesinde teorik olarak yaklaşık 300 metre mesafeye erişilebiliyor; kalabalık ortamlarda bu menzil avantaj yaratıyor.

Özel mesajlar Noise Protocol Framework ile uçtan uca şifreleniyor. Ancak uygulamanın dikkat çeken bir diğer yönü, yakındaki herkesin okuyabildiği herkese açık #mesh kanalı. İnternet olmadığında tamamen çevrimdışı çalışan sistem, bağlantı mevcut olduğunda Nostr protokolü üzerinden uzak mesafelerdeki kanallara erişim de sağlayabiliyor. Android sürümünün uygulama mağazası olmadan cihazdan cihaza paylaşılabilmesi, erişimin kısıtlı olduğu senaryolarda ek bir avantaj sunuyor.

Dorsey, Bitchat'i geçen yıl 6 Temmuz'da bir hafta sonu projesi olarak duyurmuş, Bluetooth mesh ağları ve çevrimdışı mesajlaşma tekniklerini öğrenme çabasının bir çıktısı olarak tanımlamıştı. Uygulamanın yapısını internetin erken dönemindeki IRC sohbet protokolüne benzetmişti.

Arka plan

Bitchat'in Fransa'daki yükselişi ilk kez yaşanan bir durum değil. Uygulama, kullanıma sunulduğundan bu yana internet kısıtlamaları ve kitlesel olaylarla karşılaşan ülkelerde benzer sıçramalar gösterdi. Uganda'da muhalefet lideri Bobi Wine, seçimler öncesi olası internet kesintilerine karşı halka uygulamayı indirme çağrısı yapmıştı. İran'da ocak ayındaki protestolar sırasında, Nepal'de ise 2025'teki sosyal medya kısıtlamalarının ardından indirmeler artmıştı. Uygulamanın kullanım alanı yalnızca protestolarla sınırlı değil; Jamaika'da Melissa Kasırgası sonrasında olduğu gibi doğal afetlerde şebekeler çöktüğünde arama kurtarma faaliyetlerine de destek olabiliyor.

Bitchat'in merkeziyetsiz doğası, bazı hükümetlerle de karşı karşıya gelmesine yol açtı. Apple, Çin Siber Uzay İdaresi'nin talebi üzerine ilkbaharda uygulamayı Çin App Store'undan kaldırdı. Hindistan ise yaz aylarındaki protestolar sırasında yaşanan ilgi artışının ardından uygulamanın hem App Store'dan hem Google Play'den kaldırılmasını talep etti.

Ne anlama geliyor?

Fransa'daki gelişme, merkeziyetsiz iletişim araçlarının yalnızca otoriter yönetimler altında değil, demokrasilerde de ciddi bir talep görebildiğini göstermesi açısından önemli. Kısa süreli bile olsa internet kesintilerinin ya da erişim engeli tartışmalarının, kullanıcıları platformların kontrol edemediği alternatiflere yöneltmesi, merkezi sosyal medyanın kırılganlığını ortaya koyuyor.

Öte yandan Bitchat'in Fransa çıkışının sürdürülebilirliği belirsiz. Uygulamanın coğrafi kanalında yaşanan yoğunluk performans sorunlarına yol açtı; bu da kitlesel olaylarda binlerce cihazın aynı anda mesh ağına katılmasının pratik sınırlarını düşündürüyor. Ayrıca uygulamanın anonimlik vaadi de tartışmalı: Bazı analizler, takma ad kullanılsa bile mesajın kaynağına ulaşmanın mümkün olduğunu belirtiyor. Yani Bitchat'i gizlilik odaklı bir Signal alternatifi olarak görmek yanıltıcı olabilir.

Asıl izlenmesi gereken nokta, Fransa'daki olaylar yatıştığında uygulamanın günlük kullanımdaki kalıcılığı. Şimdiye kadarki örnekler, Bitchat'in genellikle kriz dönemlerinde yükselip sonrasında geri plana düştüğünü gösteriyor. Yine de bu tür uygulamaların afet ve acil durum iletişimindeki rolü büyüyor; Türkiye gibi deprem kuşağında yer alan ülkeler için çevrimdışı mesh ağlarının sunduğu potansiyel, protestoların ötesinde değerlendirilmeyi hak ediyor.